Mini ve Wafer Tip Küresel Vana: Yerin Yetmediği Montajlar

Küresel vana seçiminde çap ve basınç sınıfı belirlendikten sonra genellikle gözden kaçan bir kısıt kalır: vananın hatta sığıp sığmadığı ve kolunun dönebileceği boşluğun olup olmadığı. Mini tip ve wafer tip bu kısıtın iki ayrı çözümüdür. İkisi de yalnızca “küçük küresel vana” değildir; farklı sorunlara cevap verirler.

Mini tip: enstrüman, numune ve tahliye noktaları

Mini küresel vananın yeri ana hat değildir. Hattan ayrılan ince kollarda bulunur: manometre ve basınç transmitteri öncesindeki izolasyon, numune alma musluğu, hava tahliyesi, dolum ve küçük bir drenaj noktası. Bu görevlerde ortak özellik şudur — vana çoğu zaman kapalı durur, gerektiğinde tek hareketle açılır ve işin bitiminde tam sızdırmaz biçimde kapanması beklenir.

Küresel yapı bu iş için uygundur. Çeyrek tur hareket, operatörün vananın konumunu kolun açısından görmesini sağlar; küre tam açıkta delik boru kesitiyle hizalandığı için ince kolda zaten sınırlı olan akış daha fazla kısılmaz. Küçük gövdede sızdırmazlık yüzeyi de küçüktür, yani kapatma için gereken kuvvet düşüktür; bu, el ile tam kapamayı gerçekten mümkün kılar.

Buna karşılık mini küresel vana bir ayar elemanı değildir. Enstrüman hattında ince debi ayarı gerekiyorsa o iş iğne vananın işidir; küresel vana kısmi açıklıkta çalıştırıldığında sit hızla aşınır ve bir süre sonra kapalı konumda da sızdırmaya başlar. Bu iki ürünü birbirinin yerine koymak, enstrüman hatlarında sık görülen bir hatadır.

Montajda asıl tehlike başka yerdedir. İnce bir impuls borusunun ucuna takılan vana, kendi ağırlığını ve kolu çevirirken uygulanan momenti o boruya aktarır. Boru bu yükü taşımak üzere seçilmemiştir. Bir operatör sıkışmış bir kolu zorladığında kırılan şey vana değil, impuls borusu ya da onun kaynak dikişi olur. Mini vanalar bu yüzden ya bir bloğa ya da ayrı bir ankastre desteğe oturtulmalıdır.

Wafer tip: montaj boyunu kısaltmak

Wafer tip, kendi flanşlarını taşımayan ince bir gövdedir; iki boru flanşının arasına sıkıştırılarak, aynı cıvatalarla tutulur. Kazanılan şey yüz-yüze montaj boyudur. Bu, yeri olmayan montajlarda belirleyici olur: pompa dairesinde iki ekipman arasındaki kısa aralık, bir dirsekle kolektör arasına sonradan vana eklenmesi, dar bir şaftta düşey hat, ya da mevcut bir hattın kesilip boru eklemeden vana konulması.

Wafer montajının iki klasik hatası vardır ve ikisi de sahada sonradan anlaşılır.

1. Cıvata boyu. Sıkılacak paket artık yalnızca iki flanş değil; iki flanş, iki conta ve arada duran vana gövdesidir. Standart flanş cıvatası bu paketi geçmez. Kısa cıvatada diş somuna tam kavramaz; uzun cıvatada ise cıvata gövdeye ya da kol mekanizmasına dayanır. Bu montajda saplama ve iki somun kullanmak, uygun boyu tutturmayı kolaylaştırır.
2. Merkezleme. Wafer gövde cıvatalarla kendiliğinden merkezlenmez; onu yerinde tutan şey montaj sırasında doğru konumda tutulmasıdır. Kaçık monte edilmiş bir wafer vanada küre deliği boru kesitiyle hizalanmaz, conta iç tarafa taşar ve akışı keser, sit tek taraftan zorlanır. Flanşların paralel ve eş merkezli olması şarttır.

Üçüncü ve en pahalı hata, flanşlar arasındaki aralığın ölçüden geniş kalması ve bu boşluğun cıvataları fazla sıkarak kapatılmaya çalışılmasıdır. Bu durumda hat vanayı sıkıştırmak için çekilir; gövdeye ve contaya eğilme yükü biner. Aralık doğru değilse çözüm vanayı zorlamak değil, hattı doğru boyda hazırlamaktır.

Küçük armatürde kol boşluğu

Küresel vananın kolu çeyrek tur döner ve bu dönüş bir süpürme alanı ister. Dar bir panoda, izolasyonun yanında veya duvara yakın monte edilmiş bir vanada kol tam dönemez. Sonuç, vananın yarı açık bırakılmasıdır — tam kapanmadığı için sızdırır, kısmi açıklıkta durduğu için siti aşınır. Montaj kararı verilirken vananın gövde ölçüsü kadar kolun süpürdüğü hacim de ölçülmelidir.

Ters yönde bir risk daha vardır: küçük bir vananın kolunu çevirmek için gereken kuvvet de küçüktür. Dar bir hacimde çalışan bir teknisyenin eli, dizi veya hortumu bu kola takıldığında vana farkında olmadan dönebilir. Numune ve tahliye noktaları gibi yanlış açılmanın sonucu ağır olan yerlerde, kilitlenebilir kollu tip veya kolun takılmaya elverişsiz bir yönde durduğu bir montaj düzeni bunu baştan çözer.

Sıralama

Pratikte doğru sıra şudur: önce görevi tanımlayın (izolasyon mu, ayar mı), sonra hacmi ölçün — gövde boyu, kol süpürme alanı ve cıvatalara erişim. Çapı doğru seçip yeri ölçmeyi atlamak, sahada kesilip yeniden kaynatılan bir hat demektir.