Ayak Vanası ve Kuyu Klapesi: Pompanın Emişini Dolu Tutmak

Sıvı seviyesinin pompanın altında kaldığı her uygulamada aynı problem vardır: pompa durduğunda emiş hattındaki su yerçekimiyle geri kaçar. Hat boşalır ve pompa bir sonraki çalıştırmada su değil hava bulur. Ayak vanası bu kaçışı engellemek için hattın en alt ucuna, akışkanın içine daldırılarak takılır.

Boşalan bir emiş hattının bedeli

Boş emiş hattının sonuçları birikerek gelir. Her çalıştırmada pompa önce hattı yeniden doldurmak zorundadır; bu süre boyunca verdiği debi düzensizdir ve içinden hava geçer. Santrifüj pompalar havayı basamaz — havayla dolu bir çark suyu çekemez, dönmeye devam eder ama hattı doldurmaz.

Bu arada pompa içindeki sıvı hacmi azaldığı için salmastra ve yatak soğutması bozulur. Kuru çalışma dediğimiz şey tam bu durumdur ve sonucu dakikalarla ölçülür. Otomatik çalışan bir sistemde ise bu daha da sinsidir: kimse pompanın her başlangıçta kaç saniye kuru döndüğünü görmez, yalnızca bir süre sonra salmastranın sızdırdığı fark edilir.

Ayak vanası ne yapıyor

Ayak vanası iki işlevi tek gövdede birleştirir. Birincisi bir çek valftir: akışkanın yalnızca yukarı, pompaya doğru geçmesine izin verir; akış durduğunda kendi ağırlığı ve üzerindeki su sütununun basıncıyla kapanır. Hat dolu kalır, pompa bir sonraki çalıştırmada doğrudan su bulur.

İkincisi bir süzgeçtir: kaynaktaki katıları pompaya girmeden tutar. Bu iki işlevin birlikte olması tesadüf değildir — hattın en alt ucu hem kapanması hem süzülmesi gereken tek noktadır.

Bu birleşmenin bir bedeli vardır ve seçimde asıl dikkat edilecek nokta odur: süzgecin tıkanması vananın kapanma işlevini bozmaz, ama emiş basıncını düşürür. Pompa aynı debiyi çekmeye devam ettiği için daralan kesitten geçen suyun basıncı düşer. Yeterince düşerse sıvı emiş tarafında buharlaşmaya başlar; oluşan kabarcıklar çark içinde basınç yükselince çöker ve metal yüzeyi dövmeye başlar. Kavitasyon, tıkanmış bir ayak vanasının en tipik sonucudur ve pompanın içinde ortaya çıktığı için sebebi genellikle başka yerde aranır.

Montajda iki mesafe

Ayak vanasının yeri iki ölçüyle belirlenir ve ikisi zıt yönde çeker:

1. Daldırma derinliği. Vana, yüzeyden yeterince aşağıda olmalıdır. Yüzeye yakın bir emiş, suyun üstünde dönen bir girdap oluşturur ve o girdabın ortasından hava emilir. Sudan hava çeken bir emiş, hattın dolu olup olmamasından bağımsız olarak pompayı bozar. Seviyenin en düşük olduğu işletme koşulu belirleyicidir — yaz sonunda inen bir kuyu ya da boşalan bir tank.
2. Dipten mesafe. Vana aynı zamanda dipten yeterince yukarıda olmalıdır. Dibe yakın bir süzgeç, dipte çökmüş çamuru ve kumu kendi akışıyla kaldırır ve sürekli onu emer. Süzgeç kısa sürede tıkanır; temizlendikten sonra yine tıkanır, çünkü sebep süzgeçte değil konumdadır.

İki mesafeyi birlikte sağlayamadığınız bir yerde doğru çözüm vanayı aşağı ya da yukarı zorlamak değil, emiş noktasını değiştirmektir.

Pirinç dişli kuyu klapesi

Küçük çaplı kuyu uygulamalarında — bir derin kuyu pompası, bir bahçe ya da bir yardımcı besleme hattı — aynı işlevi küçük, dişli bağlantılı bir gövde görür. Kazancı montajın basitliğidir: flanş çifti, conta ve cıvata takımı gerekmez, boru ucuna doğrudan vidalanır. Dar bir kuyu borusunun içine inen bir hatta bu fark pratikte belirleyicidir.

Sınırı da buradan gelir. Dişli bağlantı sökülüp takıldıkça aşınır, ve kuyuya inmiş bir hattın ucundaki parçayı değiştirmek hattı tümüyle çıkarmak demektir. Bu yüzden küçük çapta da olsa seçimde iki şey önemlidir: gövde malzemesinin sudaki minerallerle uyumu ve süzgecin temizlenebilir olması. Kuyu suyunun kum taşıdığı yerlerde süzgeç bakım planının içinde olmalıdır — hattı yılda bir kez dışarı çekmek, pompayı yılda bir kez değiştirmekten ucuzdur.