Hava Firar Başlığı: Tankın Nefes Alması Bir Emniyet İşlevidir

Bir tankı doldurduğunuzda içine giren sıvı kadar havanın dışarı çıkması gerekir. Boşalttığınızda da çıkan sıvı kadar havanın içeri girmesi gerekir. Tankın bu alışverişi yaptığı yol havalandırma hattıdır ve o hattın güverte üzerindeki ucunda hava firar başlığı durur. Başlığın işi havayı geçirmek değildir yalnızca; havayı geçirirken suyu ve alevi geçirmemektir.

Havalandırma kapanırsa

Tank çelik bir kaptır ama basınç kabı değildir. Cidarları kendi yüksekliğindeki sıvının yükünü taşıyacak şekilde boyutlandırılır; içindeki havanın basınç altında kalmasına göre değil. Bu yüzden havalandırmanın tıkanması iki yönde de hasar üretir:

• Doldurma yönünde. Pompa sıvıyı basmaya devam eder, çıkamayan hava sıkışır ve tankın içi basınçlanır. Cidar şişer, kaynak dikişleri ve bağlantı ağızları zorlanır, zayıf nokta neredeyse orası açılır.
• Boşaltma yönünde. Pompa sıvıyı çeker, yerine hava giremez ve tankın içi vakuma düşer. Bu durumda tank dışa doğru değil içe doğru çöker. Dışarıdan bakan biri tankın üstünün ezildiğini görür ve genellikle bunu bir çarpma sanır.

Havalandırma kesitinin bir kerede tamamen kapanması da gerekmez. Kısmen tıkanmış bir hat yavaş doldurmada yetişir, pompanın tam debiyle bastığı anda yetişmez. Bu yüzden arıza genellikle en kötü anda, yani en hızlı transferde ortaya çıkar ve tıkanıklığın aylardır orada olduğu ancak o zaman anlaşılır.

İkisi arasında vakum tarafı daha sinsidir. Bir kabı içe çökertmek, aynı kabı dışa şişirmekten belirgin biçimde daha kolaydır ve hasar sessizce oluşur. Bu yüzden havalandırma hattı tankın bir aksesuarı değil, tankın yapısal emniyetinin bir parçasıdır.

Başlıktaki şamandıra ne yapıyor

Havalandırma ağzı açık bir deliktir ve açık bir delik güvertede su alır. Firar başlığının içinde bu yüzden şamandıralı bir kapatma elemanı bulunur. Normal durumda şamandıra aşağıda durur, hava serbestçe geçer. Güverteyi bir dalga bastığında ya da hat suyla dolduğunda şamandıra yükselir ve ağzı kapatır; su tanka inmez.

Burada ince bir denge vardır: şamandıra suya karşı kapanacak kadar hassas, hava akışını engellemeyecek kadar da serbest olmalıdır. Yapışmış, pas kabuğuyla sıkışmış veya üzerine kat kat boya çekilmiş bir şamandıra iki şekilde de yanlış davranır — ya kapanmaz ve tanka su alır, ya da kapalı kalır ve tankın nefesini keser. İkinci durum birinciden daha ağır sonuç verir.

Alev tutucu ızgara

Yakıt ve yağ tanklarının havalandırma ağzından çıkan şey temiz hava değildir; yanıcı buhar içerir. Güvertede bir alev kaynağı varken bu ağız, alevin tankın içine inebileceği bir yoldur. Başlıktaki ince gözlü ızgara bunu engeller: alevin ilerlemesi için gereken ısıyı metal yüzeye dağıtarak yanmanın ızgaranın arkasına geçmesini kesintiye uğratır.

Izgaranın işe yaraması gözlerinin açık olmasına bağlıdır. Tuz, boya, kuruyan yağ ve deniz kabuğu bu gözleri kapatır. Tıkanmış bir ızgara hem alev tutucu işlevini kaybeder hem de havalandırmanın kesitini daraltır; yani iki ayrı emniyet işlevi aynı ihmalle birlikte kaybolur.

Güvertedeki yeri

Birden fazla tankın havalandırması aynı bölgede toplanıyorsa, hangi başlığın hangi tanka ait olduğu başlığın üzerinde yazılı olmalıdır. Bakım için açılan başlığın hangi tankın nefesini kestiği bilinmezse, havalandırması kapalı bir tanka transfer başlatılabilir.

Başlık, su basmasının en az olduğu ve servis için erişilebilen bir noktaya, ağzı güverte suyunun seviyesinin üzerine çıkacak yükseklikte konur. Yürüme yollarının ve açık hava giriş ağızlarının yakını iyi bir yer değildir: ilk durumda parça darbe alır, ikincisinde tank buharı kapalı mahalle çekilir. Konumu bir kez doğru seçildiğinde geriye kalan iş, yılda bir kez kapağı açıp şamandıranın serbest, ızgaranın açık olduğunu görmekten ibarettir.