Çek Valfte Gövde Malzemesi: Bronz, Pirinç, Paslanmaz

Çek valf seçiminde malzeme satırı genellikle en hızlı geçilen satırdır. Oysa gövde malzemesi, vananın kaç yıl dayanacağını belirleyen tek karardır ve bağlantı tipinden tamamen bağımsızdır. Dişli mi flanşlı mı sorusu hattın çapıyla, bakım erişimiyle ve montaj biçimiyle ilgilidir. Bronz mu pirinç mi paslanmaz mı sorusu yalnızca içinden geçen akışkanla ve o akışkanın sıcaklığıyla ilgilidir. İki soruyu aynı cümlede cevaplamak, çoğu malzeme hatasının başlangıç noktasıdır.

Üç malzeme, üç farklı dayanım biçimi

• Bronz. Bakır-kalay esaslı alaşım. Çinko içermediği veya çok az içerdiği için çinko kaybına bağlı bozulma yaşamaz. Deniz suyuna ve sıcak su devrelerine iyi dayanır; gemi hatlarında bu yüzden yaygındır.
• Pirinç. Bakır-çinko alaşımı. İşlenmesi kolay, ekonomik ve temiz soğuk su tesisatında uzun yıllar sorunsuz çalışır. Zayıf noktası içindeki çinkodur.
• Paslanmaz çelik. Dayanımını kendi yüzeyinde oluşan ince krom oksit filminden alır. Kimyasal ortamlarda, gıda proseslerinde ve yüksek sıcaklıkta en geniş kullanım alanına sahiptir. Zayıf noktası klorürdür.

Pirinçte çinko kaybı

Dezincification, pirincin içindeki çinkonun seçici olarak çözünüp alaşımı terk etmesidir. Geride bakır kalır, ama bu artık sağlam bir metal değil, gözenekli ve kırılgan bir iskelettir. Dışarıdan bakıldığında parça yerinde durur; kırmızımsı bir renk değişimi dışında belirti vermez. Sonra bir gün dişli bölgeden çatlar veya basınç altında delinir.

Süreci hızlandıran koşullar belirlidir ve bir araya geldiklerinde etkileri birikir:

1. Yüksek su sıcaklığı — sıcak kullanım suyu ve ısıtma dönüş hatları en riskli yerlerdir.
2. Durgun su — nadiren hareket eden kollar, by-pass ve yedek hatlar.
3. Suyun kimyası — düşük pH, yüksek klorür veya tam tersi çok yumuşak su.

Bu koşulların bulunduğu bir yerde pirinç yerine bronz ya da çinko kaybına dirençli pirinç tercih etmek, vana maliyetinden bağımsız bir karardır: hat açılıp vana değişirken harcanan iş saati, malzeme farkından büyüktür.

Farklı metallerin aynı hatta buluşması

Galvanik korozyon, iki farklı metal bir elektrolitle — yani iletken bir sıvıyla — temas ettiğinde ortaya çıkar. İkisi arasında küçük bir pil kurulur ve daha az soylu olan metal çözünmeye başlar. Deniz suyu gibi iletkenliği yüksek bir akışkanda etki belirgindir.

Belirleyici olan yalnızca hangi metallerin buluştuğu değil, yüzey alanlarının oranıdır. Küçük bir anot büyük bir katoda bağlandığında bütün korozyon yükü o küçük parçaya biner. Pratikte en kötü düzen şudur: uzun bir paslanmaz hattın ortasına konulan küçük bir pirinç veya bronz vana. Vana kurban olur ve hattın tamamı sağlamken o tek parça delinir.

Korunma yolları:

• Bir devrede malzeme ailesini mümkün olduğunca değiştirmemek.
• Zorunlu geçişlerde yalıtıcı conta ve manşon kullanmak.
• Geçişin kaçınılmaz olduğu yerde daha az soylu parçayı büyük ve değiştirilebilir seçmek.

Paslanmazın klorür sınırı

Paslanmaz çeliğin koruyucu filmi klorür iyonları karşısında her yerde değil, noktasal olarak bozulur. Bozulan yerde çukur korozyonu başlar ve bu çukur hızla derinleşir. Risk iki koşulda keskin biçimde artar: sıcaklık yükseldiğinde ve akışkan durgun kaldığında. Durgunluk, conta altı veya sit yuvası gibi dar aralıklarda kendiliğinden oluşur; aralık korozyonu bu yüzden çek valflerde özellikle önemlidir.

Bunun pratik sonucu şudur: standart paslanmaz dereceleri, klorür yüklü suyun durduğu hatlar için otomatik bir güvenli tercih değildir. Deniz suyu devrelerinde bronz, çoğu zaman standart paslanmazdan daha öngörülebilir davranır. Paslanmaz tercih edilecekse, klorürlü ortam için geliştirilmiş yüksek alaşımlı dereceler konuşulmalıdır.

Karar sırası

Önce akışkanı ve sıcaklığını yazın. Sonra hattın mevcut malzeme haritasına bakın — komşu borular ve ekipman neyden. Üçüncü adımda vananın ne sıklıkla hareket ettiğini ve durgun kalıp kalmadığını belirleyin. Malzeme bu üç bilgiyle seçilir. Bağlantı tipi bundan sonra, ayrı bir satırda kararlaştırılır.